Coi chừng hạ đường huyết nguy kịch do kiểm soát đái tháo đường quá mức ở người cao tuổi

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ số đường huyết càng thấp càng tốt. Tuy nhiên, việc siết chặt đường huyết quá đà ở người lớn tuổi lại tiềm ẩn nguy cơ hạ đường huyết nghiêm trọng, dẫn tới té ngã, suy giảm trí tuệ và đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Hiểm họa từ việc điều trị tiểu đường quá tay

Đặc điểm thể trạng và bệnh lý của nhóm người cao tuổi mắc đái tháo đường rất đa dạng. Một số cụ già vẫn giữ được sự minh mẫn và khả năng tự chăm sóc, song phần lớn đối mặt với hội chứng lão khoa, mang nhiều bệnh mạn tính phối hợp và rất nhạy cảm với tình trạng tụt đường huyết.

Theo số liệu thống kê tại Trung tâm Nội tiết và Chuyển hóa (Bệnh viện Bạch Mai), trong 10 tháng năm 2025, cơ sở đã tiếp nhận cấp cứu hơn 200 ca bệnh nhân đái tháo đường lớn tuổi do hạ đường huyết. Đáng chú ý, có tới 130 trường hợp khởi phát cơn nguy kịch xuất phát từ việc dùng thuốc hạ đường huyết quá mức cần thiết.

Việc hạ đường huyết quá mức gây nguy hiểm cho người lớn tuổi – Ảnh minh họa

10 nguyên tắc vàng kiểm soát đái tháo đường an toàn ở người già

Để đảm bảo an toàn tối đa và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân, TS.BS Nguyễn Quang Bảy, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai đã chia sẻ 10 chỉ dẫn thiết thực:

• Tầm soát và đánh giá đa diện: Có khoảng 20–25% người trên 65 tuổi mắc tiểu đường. Đánh giá sức khỏe cần kết hợp kiểm tra teo cơ, khả năng vận động và các hội chứng lão khoa thay vì chỉ nhìn vào mỗi chỉ số glucose máu.
• Cá thể hóa chỉ số HbA1c: Mục tiêu HbA1c không cào bằng cho tất cả mọi người. Người già khỏe mạnh có thể duy trì HbA1c từ 7,0–7,5%. Tuy nhiên, người có nhiều bệnh nền nên giữ ở mức dưới 8,0%, còn người thể trạng suy kiệt cần ưu tiên cao nhất là ngăn ngừa cơn hạ đường huyết.
• Dinh dưỡng đủ đạm và tập luyện vừa sức: Đảm bảo tối thiểu 0,8g protein/kg/ngày để phòng ngừa suy giảm khối lượng cơ bắp. Duy trì sức mạnh cơ thể và năng lực tự vận động quan trọng hơn việc ép cân.
• Đơn giản hóa phác đồ đa thuốc: Người lớn tuổi thường dùng 5–10 loại thuốc mỗi ngày. Cần thường xuyên tái khám để bác sĩ rà soát, tinh gọn danh mục thuốc nhằm tránh nguy cơ tương tác và nhầm lẫn liều lượng.

Chăm sóc bệnh nhân đái tháo đường cao tuổi đòi hỏi phác đồ toàn diện và an toàn

• Kiểm tra tác động chéo của các loại thuốc: Một số loại thuốc như corticoid làm tăng đường huyết, trong khi nhiều loại thuốc khác lại cộng hưởng làm hạ đường huyết sâu. Cần thông báo mọi loại thuốc bổ trợ với bác sĩ điều trị.
• Chọn nhóm thuốc có tính an toàn cao: Cực kỳ thận trọng khi kê đơn Sulfonylurea và Insulin cho người lớn tuổi. Khuyến cáo y khoa quốc tế luôn ưu tiên nhóm thuốc ít gây tụt đường huyết đột ngột.
• Tránh phác đồ tiêm insulin phức tạp: Việc chia quá nhiều mũi tiêm trong ngày dễ gây quá tải và nhầm lẫn ở người suy giảm nhận thức, làm gia tăng tai biến nguy hiểm.
• Ứng dụng công nghệ theo dõi hiện đại: Thiết bị theo dõi đường huyết liên tục (CGM) giúp phát hiện sớm xu hướng giảm glucose trong máu để can thiệp kịp thời.

Cần hết sức cẩn trọng khi dùng insulin và các thuốc kích thích tiết insulin ở người già

• Kiểm soát toàn diện các bệnh đồng mắc: Quản lý song song các vấn đề về tim mạch, huyết áp, biến chứng suy thận, loét bàn chân, suy giảm thị lực và nguy cơ ngã.
• Phù hợp với năng lực tài chính: Phác đồ hiệu quả phải đảm bảo tính liên tục và khả thi về kinh tế để người bệnh có thể kiên trì điều trị lâu dài.

Chuyên gia nhấn mạnh: Ở người cao tuổi, mục tiêu điều trị đái tháo đường bền vững là cân bằng giữa ổn định đường huyết, phòng tránh cơn tụt đường huyết, bảo vệ chất lượng sống và duy trì năng lực tự chủ hàng ngày.